این مطلب از سری های آموزشی شبکه آموزش صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران برداشت شده است. مطالب این سری ضمن سادگی، با نگرشی کلی به علم حسابداری و برای یادگیری سطوح مقدماتی و با استفاده از روش آموزش-پرسش و پاسخ تدوین شده اند.
پس از اصلاح حساب ها می توان صورت های مالی را تهیه نمود.
بازرگانی نیرو
صورتحساب سود و زیان برای سال مالی منتهی به 29 اسفندماه 1376
فروش خالص: فروش کسر می شود: برگشت از فروش و تخفیفات تخفیفات نقدی فروش فروش خالص بهای تمام شده کالای فروش رفته: موجودی کالا در اول در اول دوره خرید کال کسر می شود: برگشت از خرید و تخفیفات تخفیفات نقدی خرید خرید خالص اضافه می شود: هزینه حمل کالای خریداری شده بهای تمام شده کالای خریداری شده بهای تمام شده کالای آماده برای فروش کسر می شود: موجودی کالا در پایان دوره بهای تمام شده کالای فروش رفته سود ناخالص هزینه های عملیاتی: هزینه حقوق کارکنان هزینه اجاره هزینه آب، برق و تلفن هزینه پذیرایی هزینه بیمه وسایط نقلیه هزینه ملزومات مصرفی هزینه آگهی و تبلیغات هزینه حمل کالای فروش رفته هزینه متفرقه جمع هزینه های عملیات سود خالص | 322700 480000 | 21500000 802700 20697300 530000 | 282000 610000 4345000 21227300 25572300 3389000 7945000 2080000 920000 362500 56500 358800 890000 541000 128200 | 48540000 892000 47648000 22183300 25464700 13282000 12182700 |
بازرگانی نیرو
صورتحساب سرمایه 29 اسفند 1376
| ریال | سرمایه آقای بهنام پور در اول دوره | 18280000 | اضافه می شود: سرمایه گذاری طی دوره | 23200000 41480000 | اضافه می شود: سود خالص | 12182700 53662700 | کسر می شود برداشت آقای بهنام پور | (3709000) | سرمایه آقای بهنام پور در پایان سال 1376 | 49953700 |
بازرگانی نیرو
ترازنامه به تاریخ 29 اسفند ماه 1376 (ارقام به ریال)
دارایی ها | بدهی ها | نقد و بانک 1850000 | حساب های دریافتنی 3750000 | حسابهای پرداختن 1300000 | موجودی کالا 3389000 | موجودی ملزومات 361200 | وام پرداختنی 9100000 | پیش پرداخت اجاره 1760000 | جمع بدهی ها 10400000 | پیش پرداخت بیمه 169500 | حقوق مالی مالک: | اثاثه 8274000 | وسایط نقلیه 40800000 60353700 | سرمایه آقای بهنام پور 49953700 در پایان سال 1376 | جمع بدهی ها و حقوق مالی مالک 60353700 |
بستن حساب های موقت به شرح زیر انجام می گیرد:
دفتر روزنامه بازرگانی نیرو
تاریخ | | عطف | بدهکار | بستانکار | 1376 29 اسفند ماه 29 اسفند ماه 29 اسفند ماه | فروش کالا برگشت از خرید و تخفیفات تخفیفات نقدی خرید خلاصه سود و زیان بستن حساب های فروش و حساب های کاهنده خرید خلاصه سود و زیان خرید کالا هزینه حمل کالای خریداری شده برگشت از فروش و تخفیفات تخفیفات نقدی فروش بستن حساب خرید و حساب های کاهنده فروش خلاصه سود و زیان هزینه حقوق کارکنان هزینه اجاره هزینه آب و برق و تلفن هزینه پذیرایی هزینه بیمه وسایط نقلیه هزینه آگهی و تبلیغات هزینه ملزومات مصرفی هزینه حمل کالای فروش رفته هزینه متفرقه بستن حساب های هزینه سرمایه آقای بهنام پور برداشت بستن حساب برداشت خلاصه سود و زیان سرمایه آقای بهنام پور بستن حساب خلاصه سود و زیان | | 48540000 322700 480000 22922000 13282500 3709000 12182700 | 49342700 21500000 530000 282000 610000 7945000 2080000 920000 362500 56500 890000 358800 541000 128200 3709000 12182700 |
بازرگانی نیرو تراز آزمایشی اختتامی 29 اسفند ماه 1376 شماره حساب | نام حساب | مانده حساب | بدهکار | بستانکار | 101 102 103 104 105 106 111 112 201 202 301 | نقد و بانک حساب های دریافتنی موجودی کالا موجودی ملزومات پیش پرداخت اجاره پیش پرداخت بیمه اثاثه وسایط نقلیه حساب های پرداختنی وام پرداختنی سرمایه آقای بهنام پور | 1850000 3750000 3389000 361200 1760000 169500 8274000 40800000 | 1300000 9100000 | | جمع | 60353700 | 60353700 |
«بستن حساب های دایمی» تاریخ | شرح | عطف | بدهکار | | 1376 29 اسفند ماه | تراز اختتامی نقد و بانک حساب های دریافتنی موجودی کالا موجودی ملزومات پیش پرداخت اجاره پیش پرداخت بیمه اثاثه وسایط نقلیه بستن حساب های دارایی سرمایه آقای بهنام پور حساب های پرداختنی وام پرداختنی تراز اختتامی بستن حساب های بدهی و حساب سرمایه | | 60353700 49953700 1300000 9100000 | 1850000 3750000 3389000 361200 1760000 169500 8274000 40800000 60353700 |
پرسشها
1- صورتحساب سود و زیان طبقه بندی شده چیست؟
مراحل مختلف محاسبه سود خالص در صورتحساب سود و زیان خلاصه می شود. ابتدا بهای تمام شده کالای فروش رفته از فروش خالص کسر و مبلغ سود ناخالص بدست می آید. سپس هزینه های عملیاتی به تفکیک نوشته شده و مجموع آن از سود ناخالص کسر می گردد تا سود یا زیان خالص به دست آید.
2- در هر یک از موارد زیر به جای
اصطلاح مناسب بنویسید؟
1) خرید خالص = خرید کالا -
برگشت از خرید وتخفیفات
-
تخفیفات نقدی وغیر نقدی
2) سود ناخالص =
هزینه های عملیاتی
+ سود خالص
==============
بخش دوم
فصل هشتم
روشهای ارزیابی موجودی کالا
حسابداران باید با استفاده از نظام حسابداری مناسب اطلاعات مربوط به موجودی کالا را ثبت و نگهداری کنند. موجودی کالا مستقیماً در هر دو صورتحساب تراز نامه و سود و زیان اثر می گذارد. موجودی کالا در تراز نامه به عنوان یک دارایی نوشته می شود و در صورتحساب سود و زیان برای محاسبه بهای تمام شده کالای فروش رفته استفاده می گردد.
ارزیابی (تعیین بهای تمام شده) موجودی کالای پایان دوره در دو مرحله انجام می گیرد:
1- تعیین مقدار واقعی موجودی ها (انبار گرانی):
تعیین مقدار واقعی موجودی کالای متعلق به یک موسسه در یک زمان معین.
اقلام زیر جزء موجودی های کالای پایان دوره منظور خواهند شد.
موجودی هایی که در پایان دوره مالی در فروشگاه یا انبار واحد تجاری باقی مانده است.
موجودی هایی که نزد شعبه ها یا نمایندگی های واحد تجاری نگهداری می شود.
موجودی هایی که به عنوان امانت نزد افراد یا موسسات دیگر باقی مانده است.
کالاهایی که خریداری شده اند و در حساب «خرید» ثبت شده اند اعم از اینکه به موسسه رسیده یا نرسیده باشند.
2- تعیین بهای تمام شده هر واحد از موجودی ها:
بهای تمام شده هر واحد χ تعداد واحدهای موجودی کالا در پایان دوره = بهای تمام شده موجودی کالا در پایان دوره
بهای تمام شده هر واحد χ تعداد واحدهای کالای فروش رفته = بهای تمام شده کالای فروش رفته
روشهای ارزیابی موجودی کالا:
1- روش اولین صادره از اولین وارده:
در این روش گردش بهای تمام شده به گونه ای که قدیمی ترین کالاهای خریداری شده، قبل از سایر کالاها به فروش می رسد و به عبارت دیگر بهای تمام شده کالای فروش رفته از قیمتهای خرید قدیمی محاسبه می شود.
مثال:
اطلاعات زیر از گردش یک نوع کفش ورزشی سال 1379 در فروشگاه برنا در دست است.
شرح | مقدار - واحد | قیمت واحد (ریال) | مبلغ | موجودی کالای اول دوره | 100 | 80000 | 8000000 | خرید اول به تاریخ 4/2 | 50 | 90000 | 4500000 | خرید دوم به تاریخ 2/5 | 50 | 100000 | 5000000 | خرید سوم به تاریخ 7/8 | 50 | 120000 | 6000000 | خرید چهارم به تاریخ 1/12 | 50 | 130000 | 6500000 | کالای آماده برای فروش | 300 | | | موجودی کالا در پایان دوره | (120) | | 30000000 | کالای فروش رفته | 180 | | | | 50 واحد از خرید چهارم (هر واحد 130000 ریال) | 6500000 ریال | 50 واحد از خرید سوم (هر واحد 120000 ریال) | 6000000 ریال | 20 واحد از خرید دوم (هر واحد 100000 ریال) | 2000000 ریال | 120 واحد موجودی پایان دوره | 14500000 |
2- روش اولین صادره از آخرین وارده:
گردش بهای تمام شده مبتنی است بر این که آخرین و جدیدترین کالای خریداری شده قبل از سایر کالا ها به فروش می رسد و بهای تمام شده موجودی پایان دوره بر مبنای قیمت های خرید قدیمی محاسبه می شود.
مثال :
از اطلاعات مثال قبل استفاده می کنیم.
محاسبه ارزش موجودی پایان دوره در روش اولین صادره از آخرین وارده
100 واحد ارزش موجودی اول دوره (هر واحد 80000 ریال) 8000000 ریال
20 واحد از خرید اول (هر واحد 90000 ریال) 1800000 ریال
120 واحد ارزش موجودی پایان دوره 9800000
محاسبه گردش بهای تمام شده
3- روش میانگین موزون:
گردش بهای تمام شده به گونه ای است که کالای فروش رفته، ترکیبی از قیمت های خرید قدیمی و خریدهای جدید می باشد.
/بهای تمام شده کالای آماده برای فروش = بهای میانگین موزون هر واحد
مقدار کالای آماده برای فروش
30000000 / 300 = 100000
4- روش شناسایی ویژه:
در این روش باید مشخص کرد که موجودی کالای پایان دوره از کدام قیمت های خرید می باشد. این روش بیشتر در موسساتی به کار می رود که اقلام کالای آنها محدود است و ارزش نسبتاً بالایی دارد.
روشهای برآورد ارزش موجودی کالا
1- روش سود ناخالص
در این روش بدون موجودی برداری واقعی و صرفاً با استفاده از اطلاعات موجود در دفاتر حسابداری می توان ارزش برآوردی موجودی ها را محاسبه کرد و فرض بر این است که نسبت (درصد) سود ناخالص به فروش خالص واحد تجاری از یک دوره به دوره بعد یکسان می باشد.
مثال : اطلاعات مربوط به دوچرخه مدل کوهستان در دوچرخه فروشی البرز برای سال 1379 به شرح زیر در دست است:
فروش خالص 30000000 ریال
موجودی کالای اول سال 50000000 ریال
بهای تمام شده کالای خریداری شده طی سال 20000000ریال
نسبت برآوردی سود ناخالص به فروش 40 درصد
محاسبه موجودی کالای پایان سال 1379با استفاده از روش سود ناخالص به شرح زیر خواهد بود:
موجودی کالای دوره 50000000 ریال
بهای تمام شده کالای خریداری شده 20000000 ریال
بهای تمام شده کالای آماده برای فروش 0000000 7 ریال
فروش خالص 30000000 ریال
کسر می شود: سود ناخالص برآوردی
12000000 = (%40* 30000000)
بهای تمام شده کالای فروش رفته (برآوردی) 18000000 ریال
موجودی کالای پایان دوره (برآوردی) 52000000 ریال
2- روش قیمت های خرده فروشی:
برای استفاده از روش قیمت های خرده فروشی اسناد و مدارک واحد تجاری باید به گونه ای ثبت شوند که اطلاعات مربوط به موجودی کالای ابتدای دوره و خریدهای طی دوره بر حسب قیمت های تمام شده و همچنین قیمت های خرده فروشی قابل دسترسی باشد.
مثال :
اطلاعات زیر مربوط به یکی از اقلام مواد شوینده فروشگاه نظیف طی سال 79 13در دست است:
| قیمت تمام شده | قیمت خرده فروشی | موجودی کالای اول دوره | 22320000 | 36000000 | بهای تمام شده کالای خریداری شده | 39680000 | 64000000 | فروش خالص | | 70000000 |
برآورد بهای تمام شده موجودی کالای پایان دوره با استفاده از روش قیمتهای خرده فروشی به شرح زیر انجام می گیرد.
| | قیمت تمام شده | قیمت خرده فروشی | موجودی کالای اول دوره | 22320000 | 36000000 | بهای تمام شده کالای خریداری شده طی دوره | 39680000 | 64000000 | | 62000000 | 1000000000 | نسبت بهای تمام شده به قیمت خرده فروشی(%62=62000000/1000000) | | | کسر میشود:فروش خالص به قیمت خرده فروشی | | 70000000 | موجودی کالای پایان دوره به قیمت خورده فروشی | | 30000000 | موجودی کالا در پایان دوره به قیمت تمام شده (برآوردی) (%62*30000000) | 18600000 | |
ثبت ادواری:
در این روش حساب موجودی کالا در طول دوره مالی فعالیت ندارد و تا پایان دوره مالی بدون تغییر باقی می ماند و سپس با انجام دو ثبت اصلاحی ابتدا مبلغ موجودی کالای در ابتدای دوره، از این حساب حذف و سپس مبلغ موجودی کالای پایان دوره، در این حساب بدهکار می شود.
ثبت دایمی:
در این روش برای ثبت رویدادهای مرتبط با موجودی کالا، از حساب موجودی کالا استفاده می شود. این حساب طی دوره مالی با افزایش موجودی کالا و کاهش موجودی کالا بنا به مورد بدهکار و بستانکار می شود.
کارت حسابداری کالا:
به منظور ثبت و نگهداری اطلاعات تفصیلی مربوط به افزایش یا کاهش هر یک از اقلام موجودی کالا در روش ثبت دایمی، از فرمها یا برگه هایی به نام «کارت حسابداری کالا» استفاده می کنند و به منزله حساب های معین موجودی کالا در دفتر کل تلقی می شود.
نمونه ای از کارت حسابداری کالا در شکل زیر ارایه شده است.
کارت حسابداری کالا | نام کالا: روش ارزیابی شماره کالا: واحد: | تاریخ | خرید (وارده) | کالای فروش رفته (صادره) | موجودی (باقیمانده) | تاریخ | مقدار | بهای واحد | مبلغ | مقدار | بهای واحد | مبلغ | بهای واحد | مقدار | مبلغ | | | | | | | | | |
روشهای ارزیابی موجودی کالا: 1- روش اولین صادره از اولین وارده: در این روش فرض بر این است که گردش بهای تمام شده به ترتیب وقوع خریدها می باشد. یعنی ابتدا موجودی های قدیمی خارج می گردد و آنچه که باقی مانده به قیمت آخرین خریدها مربوط می باشد. مثال : اطلاعات زیر مربوط به گردش یک نوع ماشین حساب جیبی در فروشگاه نوشت افزار پژوهش طی فروردین سال 1379 می باشد: تاریخ | شرح | تعداد - واحد | بهای تمام شده، یک واحد (ریال) | بهای فروش یک واحد (ریال) | 1فروردین 5فروردین 10فروردین 22فروردین 28فروردین 31فروردین | موجودی اول دوره فروش خرید فروش فروش خرید | 10 7 8 4 2 10 | 20000 21000 22000 | 23000 24000 245000 |
کارت حسابداری کالا | نام کالا: ماشین حساب جیبی روش ارزیابی: اولین صادره از اولین وارده شماره کالا: 11554 واحد: | تاریخ | شرح | خرید (وارده) | کالای فروش رفته (صادره) | موجودی | مقدار | بهای واحد | مبلغ | مقدار | بهای واحد | مبلغ | مقدار | بهای واحد | مبلغ | 1379 1/1 | موجودی اول دوره | | | | | | | 10 | 20000 | 200000 | 1/5 | حواله انبار 65 | | | | 7 | 20000 | 140000 | 3 | 20000 | 60000 | 1/10 | رسید انبار 34 | 8 | 21000 | | | | | 3 8 | 20000 21000 | 228000 | 1/22 | حواله انبار 66 | | | | 3 1 | 20000 21000 | 81000 | 7 | 21000 | 147000 | 1/28 | حواله انبار 67 | | | | 2 | 21000 | 42000 | 5 | 21000 | 105000 | 1/31 | رسید انبار 35 | 10 | 22000 | 220000 | | | | 5 10 | 21000 22000 | 325000 |
نحوه ثبت حساب ها در دفتر روزنامه و دفتر کل به شکل زیر صورت می گیرد. (فرض می کنیم خریدها و فروشها به طور نقد است و مانده حساب نقد و بانک در ابتدای دوره معادل 000003 ریال می باشد): تاریخ | شرح | عطف | بدهکار | بستانکار | 5/1 5/1 10/1 22/1 28/1 1/31 | نقد و بانک فروش کالا فروش نقدی هفت دستگاه ماشین حساب جیبی بهای تمام شده کالای فروش رفته موجودی کالا کاهش موجودی کالا بابت فروش کالا موجودی کالا نقد و بانک خرید نقدی هشت دستگاه ماشین حساب جیبی نقد و بانک فروش کالا فروش نقدی چهار دستگاه ماشین حساب جیبی بهای تمام شده کالای فروش رفته موجودی کالا کاهش موجودی کالا بابت فروش کالا نقد و بانک فروش کالا فروش نقدی دو دستگاه ماشین حساب جیبی بهای تمام شده کالای فروش رفته موجودی کالا کاهش موجودی کالا بابت فروش کالا موجودی کالا نقد و بانک خرید نقدی ده دستگاه ماشین حساب جیبی | | (1) 161000 (2) 140000 (3)168000 (4) 96000 (5)81000 (6)49000 (7)42000 (8)220000 | (1) 161000 (2)140000 (3)168000 (4)96000 (5)81000 (6)49000 (7)42000 (8)220000 |
1) 161000 = (23000 * 7) 2) 14000 = (2000 * 7) 3) 168000= (21000 * 8) 4) 96000 = (24000 * 4) 5) 81000 =(1*21000)+ (20000 * 3) 6) 49000 = (24500 * 2) 7) 42000 = (21000 * 2) 8) 220000 = (22000 * 10)
دفتر کل فروشگاه پژوهش موجودی کال | | بهای تمام شده کالای فروش رفته | مانده اول دوره 200000 | 140000 (5/1) | (5/1) 140000 | | (10/1) 168000 | 81000 | (22/1) 81000 | | (1/31) 220000 | 42000 | (28/1) 42000 | | 588000 | 263000 | مانده 325000 | | مانده 325000 | | | |
نقد و بانک | | فروش کال | مانده اول دوره 300000 | 168000 (10/1) | | 161000(5/1) | (5/1) 161000 | 220000 (31/1) | | 96000(1/22) | (22/1) 96000 | | | 49000(1/28) | (1/28) 49000 | | مانده 306000 | 606000 | 388000 | | مانده 218000 |
- روش اولین صادره از آخرین وارده: در این روش فرض بر این است که گردش بهای تمام شده عکس ترتیب وقوع خریدها می باشد. یعنی آخرین کالایی که وارد شده زودتر به فروش می رسد و آنچه باقی می ماند مربوط به قیمت های خرید موجودی های قدیمی می باشد. با استفاده از اطلاعات مساله قبل، کارت حسابداری کالا با استفاده از روش اولین صادره از آخرین وارده تنظیم می شود. کارت حسابداری کال | نام کالا: ماشین حساب جیبی روش ارزیابی: اولین صادره از اولین وارده کد کالا: 11554 | تاریخ | شرح | خرید (وارده) | کالای فروش رفته (صادره) | موجودی | مقدار | بهای واحد | مبلغ | مقدار | بهای واحد | مبلغ | مقدار | بهای واحد | مبلغ | 1379 1/1 | موجودی اول دوره | | | | | | | 10 | 20000 | 200000 | 1/5 | حواله انبار 65 | | | | 7 | 20000 | 140000 | 3 | 20000 | 60000 | 1/10 | رسید انبار 34 | 8 | 21000 | 168000 | | | | 3 8 | 20000 21000 | 228000 | 1/22 | حواله انبار 66 | | | | 4 | 21000 | 84000 | 3 4 | 21000 | 144000 | 1/28 | حواله انبار 67 | | | | 2 | 21000 | 42000 | 3 2 | 21000 | 102000 | 1/31 | رسید انبار 35 | 10 | 22000 | 220000 | | | | 3 2 1 | 20000 21000 22000 | 322000 |
تاریخ | شرح | عطف | بدهکار | بستانکار | 5/1 5/1 10/1 22/1 1/22 28/1 1/28 | نقد و بانک فروش کال فروش نقدی هفت دستگاه ماشین حساب جیبی بهای تمام شده کالای فروش رفته موجودی کال کاهش موجودی کالا بابت فروش کال موجودی کال نقد و بانک خرید نقدی هشت دستگاه ماشین حساب جیبی نقد و بانک فروش کال فروش نقدی چهار دستگاه ماشین حساب جیبی بهای تمام شده کالای فروش رفته موجودی کال کاهش موجودی کالا بابت فروش کال نقد و بانک فروش کال فروش نقدی دو دستگاه ماشین حساب جیبی بهای تمام شده کالای فروش رفته موجودی کال کاهش موجودی کالا بابت فروش کال موجودی کال نقد و بانک خرید نقدی ده دستگاه ماشین حساب | | (1) 161000 (2) 140000 (3)168000 (4) 96000 (5)84000 (6)49000 (7)42000 | (1) 161000 (2)140000 (3)168000 (4)96000 (5)84000 (6)49000 (7)42000 |
1) 161000 = (23000 * 7) 2) 14000 = (2000 * 7) 3) 168000= (21000 * 8) 4) 96000 = (24000 * 4) 5) 84000 = (21000 * 4) 6) 49000 = (24500 * 2) 7) 42000 = (21000 * 2) 8) 220000 = (22000 * 10)
|