نگاهی به پیشرفت زنان در حوزه IT ...
● «سخت افزار؟!.. . دختر و مهندسی سخت افزار؟!.. .. برو تایپ یاد بگیر، گرافیک کامپیوتری یا حسابداری. این چیزها به دردت می خورد... حالا اگر هم می خواهی مهندس بشوی حداقل مهندس نرم افزار بشو. یک چیزی بخوان که مناسب دخترها باشد...» این حرف ها را پدر نرگس سال گذشته موقع انتخاب رشته دانشگاه گفته بود. نرگس می گوید: «پدرم نمی توانست قبول کند من رشته سخت افزار بخوانم، فکر می کرد چون کلمه سخت در اسم آن وجود دارد پس حتما سخت و خشن است و مناسب پسرهاست.» به نظر می رسد شمار کسانی که مثل پدر نرگس فکر می کنند کم نباشد. آمارهای جهانی حکایت از استفاده بیشتر مردان از کامپیوتر و امکانات فضای مجازی دارد. نتایج تحقیقی در سال 2002 نشان می دهد 38 درصد از کاربران اینترنت در آمریکای لاتین زنان هستند، در حالی که در اتحادیه اروپا این رقم 25 درصد، در روسیه 19 درصد، در ژاپن 18 درصد و در خاورمیانه فقط 4 درصد است. گفته می شود علت این امر، عدم آموزش، فقر و دسترسی نامناسب زنان به تکنولوژی است. در نتیجه در کل جهان زنان کمتر از کامپیوتر استفاده می کنند. ● تکنولوژی نوین، دیدگاه سنتی مهروش ذاکری کارشناس ارشد ارتباطات دراین باره می گوید :«شکاف دیجیتال یا به عبارت ساده تر نابرابری در استفاده از کامپیوتر سه بعد اقتصادی، آموزشی و زبانی و جنسیتی دارد و بالاترین میزان شکاف در رابطه با جنسیت دیده می شود. زیرا ابعاد اقتصادی و آموزشی در رابطه با جنسیت تشدید می شوند. یعنی زنان هم از لحاظ اقتصادی و آموزشی محروم ترند و هم باید با نابرابری هایی که به واسطه زن بودن به آنان تحمیل می شود مقابله کنند.» بنابراین در کنار نبود منابع اقتصادی و آموزشی، هنجارهای اجتماعی و فرهنگی نیز نقش مهمی در عدم دسترسی زنان به تکنولوژی های ارتباطی بویژه کامپیوتر و اینترنت دارد. هرجا که صحبت از کمبود امکانات به میان می آید زنان اولین گروهی هستند که از دسترسی محروم می شوند و هرجا صحبت از آموزش می شود مردان اولین گروهی هستند که در اولویت قرار می گیرند. از سوی دیگر نگاهی به آگهی های استخدام نشان می دهد در حوزه آی.تی به طور معمول از مردان برای خدمات سخت افزاری، طراحی صفحات وب، نصب و راه اندازی سیستم و شبکه و از زنان برای تایپ، کارهای گرافیکی و اپراتوری دعوت به کار می شود. بنابراین دیدگاه های سنتی در مورد مردان و زنان دررابطه با تکنولوژی های جدید هم بازتولید می شود. ● به سوی آینده ای بهتر با این حال روند پیشرفت زنان در فضای مجازی بسیار سریع تر از جهان واقعی بوده است. زنان هر زمان که به امکانات آموزشی دسترسی دست پیدا کرده اند از کامپیوتر برای آموزش استفاده کرده و با دیگران شبکه هایی را تشکیل داده اند. همچنین فرصت های شغلی و اقتصادی برای خود و سایر زنان به وجود آورده و دیگران را در معلومات خود شریک کرده اند. سایت یونسکو به عنوان نمونه به گروه زنان فعال در مکزیکوسیتی اشاره می کند که با برقراری ارتباط با گروه زنان همفکر خود در کالیفرنیا از طریق پست الکترونیکی اطلاعات مفیدی را در مورد کارخانه نساجی ای که در آن مشغول به کار بودند کسب کرده و از آن برای بهبود شرایط کاری و احقاق حقوق خود سود بردند. در ایران نیز زنان زیادی توانسته اند از طریق اینترنت برای مشکلات حقوقی یا پزشکی خود راه حلی پیدا کنند یا از دیگران کمک بگیرند. فاطمه ابویی یکی از این زنان است که با استفاده از سایت های پزشکی متوجه وجود علایم سرطان در خود شده است. او می گوید: «سال گذشته به طور اتفاقی وارد یک سایت پزشکی شدم و مطلبی در مورد سرطان سینه دیدم. با خواندن آن مطلب احساس کردم من هم علایم این بیماری را دارم. این بود که به پزشک مراجعه کردم و خوشبختانه با مداوای بموقع بهبود یافتم.» به نظر می رسد زنان بسیاری به اهمیت آشنایی با تکنولوژی های جدید و استفاده از قابلیت های آنها پی برده و با وجود موانع موجود قدم های بلندی در راه دستیابی به آنها برداشته اند. به گزارش روابط عمومی مرکز فناوری اطلاعات سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران سال گذشته از 1055 نفری که از کلاس های آموزشی فرهنگسرای آی.تی استفاده کرده اند 546 نفر زن و 509 نفر مرد بوده اند. با وجود این در سراسر جهان تا دستیابی به تعادل جنسیتی فاصله زیادی مانده است. این فاصله بخصوص در آفریقا، آسیا و آمریکای لاتین چشمگیرتر است. به طوری که در حال حاضر در آسیا در مقابل هر 78 مرد تنها 22 زن از کامپیوتر استفاده می کنند. اما تغییر این وضع با کمک انجمن های غیردولتی مرتبط با امور زنان و تلاش برای رفع عقب ماندگی های آموزشی و اقتصادی زنان و البته تلاش برای تغییر دیدگاه های سنتی و مردسالارانه میسر خواهد شد. این تغییر بیش از هر چیز عزم خود زنان را برای برداشتن فاصله ها و کاهش نابرابری می طلبد. امسال نرگس سال اول مهندسی نرم افزار را تمام کرده و دراین یکسال در یک آموزشگاه دوره سخت افزار، مونتاژ، تعمیر و عیب یابی کامپیوتر را گذرانده است. او می گوید «می خواهم بعد از تمام شدن درسم یک شرکت خدمات کامپیوتری راه اندازی کنم. امیدوارم تا آن زمان بتوانم دیدگاه پدرم را درباره کارهای زنانه و مردانه تغییر دهم.» |
