در زمان هایی نه چندان دور یک تماس تلفنی با خارج از کشور یک تماس غیرمتعارف به شمار می آمد که می توانست در ازای هر دقیقه تماس صدها تومان روی دست صاحب تلفن بگذارد.
اما امروزه تکنولوژی به جایی رسیده که می توان از همین تهران با هر دقیقه 50 تومان با هزاران کیلومتر دورتر ارتباط برقرار کرد. این مهم به جز گسترش و نفوذ اینترنت در سراسر جهان امکان پذیر نشده و این شبکه ارتباطی که کارت های آن را حالا می توان از نزدیک ترین خواربارفروشی محل نیز تهیه کرد عملاً امکانات پهناوری را برای نزدیک تر کردن انسان ها به یکدیگر ایجاد کرده است. ● یک فرزند جنگی مزیت تلفن اینترنتی یکی از ده ها مزیت جانبی اینترنت است. این شبکه ارتباطی که در واقع یک فرزند جنگی به حساب می آید حاصل یک پروژه نظامی محسوب می شود، حالا ده ها کاربرد در کنار آن ظهور کرده و به قابلیت های آن اضافه شده است. در واقع تبادل صدا روی این شبکه ایده نخستین تلفن اینترنتی است. با توجه به ارسال بسته های متعدد اطلاعاتی روی اینترنت ایجاد کردن فضایی برای ارسال بسته های حاوی صوت می توانست نخستین جرقه شکل گیری تلفن اینترنتی به حساب بیاید. ارسال پیام های صوتی توسط پست الکترونیک در واقع نخستین قدم ها در این زمینه بود و حالا تا اتصال مسنجرها به شبکه های تلفن عادی امتداد یافته است. تلفن اینترنتی هر چند در ابتدای توسعه خود به شکلی آماتورگونه و غیرکاربردی به نظر می آمد که به هیچ رو آمادگی رقابت با تلفن ها و مکالمات عادی را نداشت اما امروزه به رقیب اصلی تلفن های عادی و شبکه های PSTN تبدیل شده است. حالا بسیاری از دولت ها که انحصار مخابراتی را در دست خود دارند ضربه های عظیمی را بابت رویکرد مردم به تلفن عادی تحمل کرده اند و حجم زیادی از درآمدهای آنان کاسته شده است. مزیت اصلی تلفن اینترنتی در مقایسه با تلفن های عادی قیمت بسیار پایین آنهاست. با توجه به اینکه مکالمات در عرصه تلفن اینترنتی از شبکه های مخابراتی عبور نمی کند و یا حداقل استفاده را از این شبکه ها دارد، قیمت تمام شده برای این دسته از تلفن ها بسیار پایین است. از سوی دیگر با توجه به رشد سریع تکنولوژی در عرصه اینترنت و ایجاد فضای رقابتی برای شرکت های موجود در این عرصه عملاً قیمت های آن طی چند سال اخیر به سرعت کاهش یافته است. تلفن اینترنتی معمولاً به مکالمه ای گفته می شود که از طریق دستگاه کامپیوتر با یک تلفن معمولی انجام گیرد. چنین مکالمه ای به دلیل استفاده بخشی از فضای درخواست مکالمه از امکانات مخابراتی شامل هزینه ها شارژ می شود. با این حال نوع تلفن اینترنتی کامپیوتر به کامپیوتر ( که هم اکنون توسط برخی مسنجرها مثل یاهو و AOL امکان پذیر است) عملاً از این شبکه ها استفاده نمی کند و کاربران می توانند به طور مجانی ساعت ها با یکدیگر به گفت وگو بپردازند. مهمترین کمبود در این زمینه کیفیت پایین مکالماتی است که از طریق اینترنت صورت می گیرد. با توجه به شکل بسته ارسال و دریافت اطلاعات کامپیوتری در هنگام یک مکالمه که نیاز به حضور و تداوم یک مکالمه است برخی بسته ها دیرتر به مقصد می رسند و یا در میانه راه گم می شوند. به این ترتیب بخشی از فضای مکالمه عملاً غیرقابل شنیدن است و یا با تاخیر و کیفیت نامناسب صورت می گیرد. اما به نظر می رسد به تدریج با افزایش سرعت ارتباط اینترنتی در جهان این نقص نیز در حال رفع شدن باشد. ضمن این که هم اکنون برخی شرکت های اینترنتی با همین امکانات و سرعت موجود نیز فضایی را فراهم آورده اند که کیفیت یک مکالمه اینترنتی با کیفیت یک مکالمه عادی چندان تفاوتی نداشته باشد. امروزه در بسیاری از کشورهای جهان می توان مغازه ها و فروشگاه هایی را مشاهده کرد که امکان ارتباط صوتی اینترنتی را برای مشتریان خود فراهم می آورند و این در واقع ایجاد یک شغل جدید نیز هست. بیشتر این دفاتر بدون دخالت دولت و به طور خودجوش و براساس نیاز جامعه به ارتباطی ارزان تر ایجاد شده است. با این حال هنوز بسیاری از کشورهای جهان با بهانه کاهش درآمدهای مخابراتی خود با ایجاد و فعالیت چنین دفاتری مخالفت می کنند و یا در زمینه فعالیت آنان مشکلات متعددی قرار می دهند. هر چند بهانه بسیاری از دولت ها در این زمینه افزایش درآمد مخابرات و در نهایت کمک به کشور و مردم است اما در واقع آنان با تکنولوژی مبارزه می کنند که خود مردم به خاطر ارزان بودن آن را انتخاب کرده اند. با توجه به مزیت های تلفن اینترنتی بسیاری از تلاش های دولت ها برای مبارزه با این پدیده با شکست مواجه شده است و حتی چندین شرکت مخابرات دولتی عملاً به ورشکستگی رسیدند. با این حال بسیاری از کشورهای جهان با درک فضای مخابراتی آینده عملاً به جای مبارزه در این عرصه راه استفاده از این پدیده را در پیش گرفتند. موضوع تکنولوژی انتقال صدا از طریق اینترنت یا VOIP امروزه در بسیاری از طرح های توسعه ای در کشورهای توسعه یافته مورد توجه قرار گرفته و بسیاری از شرکت های مخابراتی حتی سیستم های خود را برپایه VOIP پایه ریزی کرده اند. ● نگران از کاهش درآمد در ایران به دلیل وجود سیستم مخابرات دولتی از یک سو و بی توجهی نسبت به گسترش اینترنت در آغاز کار موضوع تلفن اینترنتی خیلی زود در میان جامعه جای خود را باز کرد. چند سال قبل و به دنبال ایجاد کافی نت های متعدد در سطح شهرها این مراکز عملاً جای مراکز مخابراتی را گرفت که صرفاً به کار تماس های تلفنی شهروندان می آمد. کافی نت ها با بهره گیری از تکنولوژی تلفن اینترنتی این امکان را برای مردم فراهم می کردند که به ارزان ترین شکل ممکن با خارج از کشور ارتباط برقرار کنند. هر چند مقامات مخابراتی نارضایتی خود را از وجود چنین مراکزی پنهان نمی کردند اما موضوع برخورد با این پدیده زمانی جدی شد که مقامات مخابراتی متوجه شدند تلفن اینترنتی بخش عمده درآمدهای مخابراتی ایران را کاهش داده است. این موضوع ضرورت وجود قانونگذاری در این عرصه را ایجاد کرد و با توجه به اینکه حتی در زمینه اینترنت نیز در کشور قانون مدونی وجود نداشت عملاً تلفن اینترنتی بدون نظارت و یا کمک دولتی رشد کرد و بسیاری از شرکت های خدمات دهنده اینترنت به دلیل بازار پرمنفعت به این سمت روی آوردند. پس از دوره قانونگذاری اینترنتی در ایران که از مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی شروع و با ایجاد مراکز قانونگذاری در وزارت ICT ( سازمان تنظیم مقررات) ادامه یافت، بحث نظارت بر تلفن اینترنتی با عنوان قانونمند شدن این عرصه پیگیری شد. در نخستین اقدام بحث تلفن های خارج به داخل ( ترمینیشن) به عنوان یک خط قرمز مطرح شد. مقامات مخابراتی معتقد بودند با توجه به اینکه بخش عمده درآمدهای مخابراتی آنان حاصل مکالمات خارج به داخل تلفن های عادی است ورود اینترنت به این بحث عملاً به درآمدهای مخابرات ضربه سنگینی وارد می سازد. در این زمینه حتی پای بحث های امنیتی نیز به ماجرا باز شد و سرانجام مقرر شد که در زمینه ترمینیشن هیچ گونه مجوزی به شرکت های ایرانی داده نشود. همزمان با گروهی از شرکت هایی که از مدت ها قبل به کار ترمینیشن روی آورده بودند برخورد شد. این دسته از شرکت ها با عقد قرارداد با شرکت های تلفن اینترنتی در کشورهای دیگر به افراد دیگر کشورها و یا هموطنان خارج از کشور اجازه می دادند که از طریق شرکت های اینترنتی داخلی به یک تماس تلفنی اینترنتی دست یابند. مخابرات با طرح این موضوع که این شرکت ها در نقطه پایانی و برای اتصال نهایی خود از شبکه مخابرات کشور استفاده می کنند تا اندازه ای جلوی این دسته از شرکت ها را گرفت. از سوی دیگر با ارایه مجوزهایی به برخی از شرکت های اینترنتی این امکان برای این دسته از شرکت ها فراهم شد که در زمینه ارایه کارت های تلفن اینترنتی و خدماتی از این دست به فعالیت بپردازند. باز کردن فضای تلفن اینترنتی ( ارایه مجوز به شرکت های اینترنتی) و به نوعی قانونمند کردن این فضا ( حداقل در مورد تلفن های داخل به خارج) باعث شد که رقابت در این عرصه به کاهش قیمت و تا اندازه ای به افزایش کیفیت در این عرصه منجر شود. هم اکنون کاربران ایرانی با تعداد نسبتاً قابل توجهی کارت های تلفن اینترنتی مواجه هستند که با قیمت نسبتاً معقول امکان تماس آنها را با کشورهای خارجی فراهم می کند. با این همه در اواخر کار مسیولان قبلی وزارت ICT موضوع تصویب آ یین نامه جدیدی برای ارایه خدمات تلفن اینترنتی که عملاً دایره انحصاری این سرویس را تنگ تر می کرد باعث شد تا موجی از اعتراضات بخش خصوصی به سمت مخابرات سرازیر شود. سرانجام این آیین نامه به دلیل این اعتراضات تا اندازه ای مسکوت ماند تا در دوره جدید ریاست جمهوری و انتخاب مسیولان جدید مخابراتی تصمیمات دیگری برای آن گرفته شود. از سوی دیگر با وجود محدودیت های اعمال شده بر مکالمات اینترنتی خارج به داخل بسیاری از مردم شاهد چنین مکالماتی بودند و این شایبه به وجود آمد که محدود کردن شرکت های تلفن اینترنتی عملاً به فعالیت آزادانه گروهی دیگر منجر شده و محدودیت ها در این زمینه به طور یکسان صورت نگرفته است. ● اعلام جنگ در زمانی که شرکت های ایرانی با مسیولان بر سر داشتن مجوز و چگونگی سرویس دهی چانه می زدند برخی شرکت های اینترنتی مشغول توسعه فعالیت های تلفن اینترنتی بودند. شرکت اینترنتی اسکایپ که حالا به عنوان یک غول تلفن اینترنتی حتی بزرگان عرصه اینترنت را نیز تهدید می کند در مدت زمان کوتاهی توانسته بیش از 60 میلیون کاربر اینترنتی را به سمت خود جلب کند. این شرکت با ارایه یک نرم افزار ساده برای مکالمه به کاربران این امکان را می دهد که از طریق اینترنت با یکدیگر گفت وگو کنند. چنین امکانی پیش از این نیز در مسنجر یاهو وجود داشت، اما اسکایپ با تکامل آن عملاً نرم افزاری کاربرپسندتر به بازار ارایه کرد. در کنار این اسکایپ این امکان را برای کاربرانش فراهم کرد که با مبلغ اندکی با تلفن های عادی نیز مکالمه برقرار کنند. این شرکت طی یک سال اخیر به چنان رشدی در این زمینه دست یافته که همگان معتقدند در آینده سلطان بی چون و چرای تلفن اینترنتی جهان خواهد شد. شرکت های رقیب اسکایپ مثل یاهو نیز بیکار ننشسته اند. در تازه ترین اقدام یاهو اقدام به ارتقای نرم افزار مسنجر خود کرده تا بتواند بر مسنجر اسکایپ پیشی بگیرد. یاهو همچنین قیمت خدمات مکالمه با تلفن های عادی خود را نیز کاهش داده تا در این زمینه بتواند بر مزیت های اسکایپ فایق آید. این همه در حالی است که یاهو پیش از این نیز برخی سرویس های دیگر را به امکانات مسنجر خود افزوده بود که از جمله آن می توان به اتصال مسنجر به تلفن همراه در چند کشور جهان اشاره کرد. در این میان کاری که اسکایپ انجام می دهد، حتی برخی شرکت های تولیدکننده گوشی موبایل را نیز هراسان کرده است. این شرکت ها از این هراس دارند که اسکایپ با چنین رشدی بتواند به زودی تلفن های همراهی را ارایه دهد که از طریق شبکه VOIP کار می کنند. به این ترتیب با توجه به مزیت های چنین تلفن همراهی به نظر می رسد عملاً دایره ورشکستگی شرکت های مخابراتی به شرکت های سازنده تلفن همراه نیز کشیده شود. هم اکنون برای کاربران ایرانی ( که داخل کشور زندگی می کنند) استفاده از اسکایپ و یا یاهو برای یک اتصال تلفن اینترنتی ( در مقایسه با کارت های اینترنتی) چندان مقرون به صرفه نیست و خصوصاً با توجه به اینکه این شرکت ها از سیستم پرداخت اعتباری بهره می برند که در ایران به دلیل فقدان کارت اعتباری قابل انجام نیست عملاً نمی توان امیدوار بود که در کوتاه مدت چنین نرم افزارهایی مورد استقبال قرار گیرند. اما با توجه به رشد رقابت در این عرصه و کاهش چشمگیر قیمت ها شاید دور نباشد که حتی کاربران ایرانی نیز به سمت این دسته از شرکت ها هجوم ببرند. یاهو اخیراً اعلام کرده است که در سرویس جدید تلفن اینترنتی خود هزینه مکالمه با تلفن عادی بین یک تا دو سنت در دقیقه است. چنین کاهش قیمتی در تلفن اینترنتی می تواند یک اعلام جنگ بر سر تلفن اینترنتی باشد و بسیاری از معادلات در این عرصه را به هم بزند. تلفن اینترنتی به عنوان یک تکنولوژی جدید روز به روز در حال رشد است و به نظر می رسد دایره تغییرات و تاثیرات این تکنولوژی بر بسیاری از کشورها از جمله کشور ما قابل تعمیم باشد. رشد تکنولوژی در این عرصه آنقدر سریع است که شاید طولی نکشد که تلفن های عادی به دلیل هزینه های سنگین نگهداری شبکه، راهی جز موزه ها نداشته باشند. سایت آمل تک |
