آغاز سال 1386 با کرنش بهاری و رحمت آسمانی همراه بود. در سال گذشته مهم ترین مسایل روز حسابداری کشور انتشار استانداردهای مربوط به رسیدگی به اطلاعات مالی آتی (بخش 340) و مسوولیت حسابرس در ارتباط با تقلب و اشتباه در صورت های مالی (بخش 24) لازم الاجرا از 1/1/1384 از یک طرف و استانداردهای تجدیدنظر شده لازم الاجرا شماره 4 (ذخایر و بدهی های احتمالی) شماره 5 (رویدادهای بعد از تاریخ ترازنامه) صورت های مالی تلفیقی و حسابداری سرمایه گذاری ها (شماره 18) / ترکیب های تجاری (شماره 19) / شواهد حسابرسی - اقلام خاص (بخش 50 و 1-50) لازم الاجرا از تاریخ 1/1/1385 و مسوولیت های حسابداران رسمی در قبال این استانداردها به ویژه رسیدگی به اطلاعات مالی آتی بود.
پس از حوادث انرون، ورلدکام و پارمالات ایتالیا در جهان و کاهش شاخص بورس تهران در سال های 84 و 83، اینک همه سخن از تجدید نظر در استانداردهای حسابداری و حسابرسی، اصلاح نظام آموزشی حسابداری و تبیین مسوولیت های اجتماعی حسابداران در قبال این گونه حوادث دارند.
● عضو شورای عالی جامعه حسابداران رسمی
آغاز سال 1386 با کرنش بهاری و رحمت آسمانی همراه بود. در سال گذشته مهم ترین مسایل روز حسابداری کشور انتشار استانداردهای مربوط به رسیدگی به اطلاعات مالی آتی (بخش 340) و مسوولیت حسابرس در ارتباط با تقلب و اشتباه در صورت های مالی (بخش 24) لازم الاجرا از 1/1/1384 از یک طرف و استانداردهای تجدیدنظر شده لازم الاجرا شماره 4 (ذخایر و بدهی های احتمالی) شماره 5 (رویدادهای بعد از تاریخ ترازنامه) صورت های مالی تلفیقی و حسابداری سرمایه گذاری ها (شماره 18) / ترکیب های تجاری (شماره 19) / شواهد حسابرسی - اقلام خاص (بخش 50 و 1-50) لازم الاجرا از تاریخ 1/1/1385 و مسوولیت های حسابداران رسمی در قبال این استانداردها به ویژه رسیدگی به اطلاعات مالی آتی بود.پس از حوادث انرون، ورلدکام و پارمالات ایتالیا در جهان و کاهش شاخص بورس تهران در سال های 84 و 83، اینک همه سخن از تجدید نظر در استانداردهای حسابداری و حسابرسی، اصلاح نظام آموزشی حسابداری و تبیین مسوولیت های اجتماعی حسابداران در قبال این گونه حوادث دارند.
واقعیت آن است که براساس آنچه تاکنون برملا شده (همه اخبار این حوادث هنوز هم افشا نشده است)، اگرچه سهل انگاری حسابرسان در سقوط بازارهای مالی محرز بوده، اما اسناد وشواهد مستند و بی شماری برملا شده اند که از تبانی مدیران ارشد شرکت ها با موسسات رتبه بندی و بانک ها و موسسات اعتباری به منظور فریب بازارهای سرمایه حکایت می کند.در چند سال گذشته در کشور ما نیز به دلیل فشار «سازمان جهانی شفاف سازی» و مطرح شدن موضوع فساد مالی در بخش های مختلف «لایحه مبارزه با پولشویی» تدوین و هم اکنون در مجمع تشخیص مصلحت و بحث تدوین مقررات مبارزه با «فساد مالی و اداری» نیز در سازمان مدیریت و برنامه ریزی و سایر نهادهای با صلاحیت مطرح و در حال بررسی است.
با این مختصات به نظر می رسد، حسابرسان و حسابداران رسمی با توجه به مسوولیت های اجتماعی آنان که در کشورهایی نظیر ما دوچندان است، چاره ای جز التزام به آیین رفتار حرفه ای حفظ استقلال و بالا بردن سطح آموزه های علمی - حرفه ای خود ندارند.
آنچه در این میان حایز اهمیت است یادآوری این نکته که حوزه دانشی حسابداران رسمی فقط حوزه حسابداری و حسابرسی نیست، زیرا «دایره مسوولیت اجتماعی» حسابداران آنان را وادار می سازد تا با مطالعات مداوم در زمینه های اقتصادی و مطالعه قانون و مقررات خود را از نظر دانش اجتماعی کاربردی در حوزه حسابرسی به روز کنند تا در قبال رویدادها و پدیده های جدید تجارت به ویژه تجارت الکترونیک آگاهی های لازم را دارا باشند.
دسترسی آسان و سهل الوصول به منابع مطالعاتی جهانی حسابداری و حسابرسی همچون پایگاه های اطلاعاتی جامعه حسابداران رسمی ایران (www.iacpa.ir)، سازمان حسابرسی (www.audit.org.ir)، مجله حسابداری (www.aicpa.org/pubs/jafa)، مجله عصر حسابداری (AccountancyAge.com)، پایگاه خبری بازار سرمایه (www.sena.ir)، شرکت بورس اوراق بهادار (www.irbourse.com) و کنفدراسیون بین المللی حسابداری جهان (www.ifac.com) که در سایت اخیر به ویژه می توان تنها با ثبت نام آزاد و مجانی به عمده اسناد و مدارک مطالعاتی حسابداری و حسابرسی دسترسی یافت و از برکت مطالعه آن دانش و تجربیات حرفه ای کسب کرد.با توجه به مشکلات عدیده ای که در اجرای استاندارد سرمایه گذاری ها و همچنین اطلاعات مالی آتی رخ داده به نظر می رسد بازنگری در استانداردهای حسابداری و حسابرسی و ارایه رهنمودهای خاص که در مورد استانداردهایی که در اجرا با مشکلات ویژه مواجه هستند به ویژه استاندارد حسابداری سرمایه گذاری ها و صورت های مالی تلفیقی، تبیین نظریه کمیته فنی سازمان حسابرسی در مورد کاهش ارزش دایمی سرمایه گذاری های بلند مدت و همچنین استاندارد روش های تهیه وقایع مالی آتی (مثلا بودجه) همچون سایر کشورهای جهان باید به طور مداوم و همیشگی در دستور روز متولیان این امر و همه حسابداران رسمی باشد که این امر نیازمند مشارکت فعال همه حسابداران رسمی است.
بدون مشارکت جدی حسابداران رسمی نمی توان انتظار انتشار استانداردهایی را داشت که قابلیت کاربردی آنها در حوزه عمل تایید شود.
البته این امر بدان معنی نیست که کوشش و تلاش دوستانی را که در این حوزه گام نهاده اند کم ارزش بدانیم، بلکه بیشتر بدان جهت است که متاسفانه جامعه حسابداری ما همچون سایر نهادهای دیگر کمتر علاقه مند به حضور در حوزه مشارکت همگانی است.

غلامحسین دوانی

روزنامه دنیای اقتصاد