صورت حساب سود و زیان income statement صورت حساب سود و زیان همانطور که از نامش پیداست جهت تعیین سود یا زیان ویژه واحد مالی تهیه میشه و شامل خلاصه ای از درآمدها و هزینه های برای یک دوره زمانی معین می باشد. این صورت حساب معمولا به دو طریق تهیه می شود : 1- تک مرحله ای 2- دو مرحله ای صورت حساب سود و زیان به روش تک مرحله ای : در این روش ابتدا کلیه درآمد ها یکجا و در ادامه کلیه هزینه ها در زیر آنها آورده می شود و در نهایت از تفاضل آنها به سود یا زیان قبل از کسر مالیات می رسیم که با کسر مالیات (در صورتی که موسسه سود داشته باشد) به سود یا زیان بعد از کسر مالیات یا همان سود یا زیان ویژه خواهیم رسید . صورت حساب سود و زیان به روش دو مرحله ای : در این روش ابتدا درآمدهای عملیاتی آورده شده در ادامه هزینه های عملیاتی ذکر می گردد که از تفاضل این دو به سود یا زیان عملیاتی می رسیم در مرحله بعد درآمدهای غیر عملیاتی و هزینه های غیر عملیاتی آورده می شود که از تفاضل این مرحله و مرحله قبل به سود و زیان قبل از کسر مالیات می رسیم که با کسر مالیات به سود و زیان بعد از کسر مالیات یا همان سود و زیان ویژه خواهیم رسید . به صورت حساب سود و زیان صورت حساب درآمد یا صورت حساب عملیات نیز گفته میشود . مهمترین بخش صورت حساب سود و زیان قسمت پایانی آن یعنی سود یا زیان ویژه است که نتیجه فعالیت یک واحد تجاری را نشان می دهد که آیا واحد تجاری در طول دوره مالی فعالیتش سود آور بوده است و یا خیر. به طور کلی صورت سود و زیان یک واحد خدماتی به روش تک مرحله ای به صورت زیر می باشد : موسسه خدماتی ............ صورت حساب سود و زیان برای سال مالی منتهی به 29/12/×× -------------------------------------------------------------------------------- درآمد ها : درآمد خدمات ×× کسر مشود هزینه ها : هزینه اجاره ×× هزینه بیمه ×× هزینه حقوق ×× هزینه آب و برق و تلفن ×× جمه هزینه ها (××) سود (زیان) قبل از کسر مالیات ×× مالیات (×) سود (زیان) ویژه ×× حالا با توجه به مطالب ارایه شده در بالا و با توجه به مفروضات درسهای قبلی صورت حساب سو و زیان برای موسسه خدماتی محمد و حسن یه شکل زیر تهیه میشود : موسسه خدماتی محمد و حسن صورت حساب سود و زیان برای دوره مالی منتهی به 31/2/84 -------------------------------------------------------------------------------- درآمد : درآمد خدمات آموزشی 5.000.000 کسر میشود هزینه ها : هزینه اجاره 1.000.000 هزینه حقوق 1.000.000 هزینه آب و برق و تلفن 250.000 جمع هزینه ها 2.250.000 سود و (زیان) قبل از کسر مالیات 2.750.000 مالیات به ماخذ 25% (687.500) سود (زیان) ویژه 2.062.500 * سود(زیان) ویژه :چنانچه درآمد های یک واحد مالی نسبت به هزینه های آن بیشتر باشد آن واحد مالی دارای سود بوده و اگر هزینه ها نسبت به درآمد ها بیشتر باشند واحد مالی دارای زیان است . ** درآمد های عملیاتی و هزینه های عملیاتی به مواردی گفته میشود که مستقیماً مربوط به عملیات جاری و اصلی شرکت است و در غیر اینصورت از اصطلاح درآمد و هزینه غیر عملیاتی استفاده میشود . بطور مثال در موسسه خدماتی محمد و حسن درآمد آموزشی جزو درآمد های عملیاتی بوده و اگر همین موسسه با فروش یکدستگاه خودرو منافعی به دست بیاورد چون جزو عملیات جاری آن نبوده بنابر این درآمد آن غیر عملیاتی محسوب میشود . *** مآخذ 25% طبق قانون مالیاتهای مستقیم محاسبه شده است . ترازنامه که گاهی اوقات به آن صورت وضعیت مالی نیز گفته می شود عبارت است از فهرستی از تمام داراییها ، بدهیها و سرمایه یک واحد تجاری در یک تاریخ زمانی معین که معمولاً پایان دوره مالی می باشد .  به طور کلی ترازنامه بر اساس معادله حسابداری یعنی سرمایه + بدهیها = داراییها شکل گرفته است و همانطور که از نامش (ترازنامه) پیداست هر دو طرف آن باید برابر باشد و به دو طریق تهیه می شود :  1- شکل حساب تی (T)  2- شکل گزارشی چون معمولاً ترازنامه به شکل تی تهیه میشود لذا در این درس فقط شکل تی آن را توضیح میدهیم . در ترازنامه به شکل تی تمام داراییها اعم از جاری و ثابت در سمت راست ترازنامه و تمام بدهیها اعم از جاری و بلندمدت و حساب سرمایه در سمت چپ ترازنامه آورده می شوند .  ترازنامه با توجه به اطلاعات موسسه خدماتی محمد و حسن به شکل تی به صورت زیر می باشد :                                 موسسه خدماتی محمد و حسن                                                ترازنامه                                         به تاریخ 31/2/84 داراییهای جاری: صندوق                250.000 بانک                    86.312.500 بدهکاران              2.000.000 ملزومات               500.000 جمع داراییهای جاری              89.062.500 داراییهای ثابت : اثاثه                    2.000.000 جمع داراییهای ثابت                2.000.000   بدهیهای جاری : بستانکاران                500.000 جمع بدهیهای جاری                500.000 بد هیهای بلند مدت : اسناد پرداختنی         30.000.000 جمع بد هیهای بلند مدت          30.000.000 جمع بد هیها                                30.500.000 سرمایه : سرمایه اول دوره       50.000.000 اضافه میشود : سرمایه گذاری مجدد  10.000.000 سود ویژه                 2.062.500               کسر میشود : برداشت                   (1.500.000) سرمایه پایان دوره                         60.562.500 جمع داراییها                             91.062.500 جمع بدهیها و سرمایه                  91.062.500 در حسابداری هر حساب دارای یک ماهیت است یعنی حسابها ماهیتاً یا بدهکار هستند و یا بستانکار . ماهیت حسابها از بحث دو طرفه بودن حسابداری نشات گرفته و کنترل بعضی از حسابها با دانستن ماهیت آن حساب انجام می شود . در ارتباط با حسابهای موقت و دایم هم قبلاً یک توضیح مختصر داده شد که حسابها در یک دسته بندی کلی به دو نوع حسابهای موقت و حسابهای دایم تقسیم میشوند . 1 - حسابهای موقت : حسابهایی هستند که مربوط به عملیات حسابداری در یک سال مالی هستند و در پایان سال با یک حساب واسطه بسته شده (صفر میشوند) و در نهایت نتیجه عملیات آنها به حسابهای دایم منتقل میشن و باز در ابتدای سال بعد مجدداً افتتاح میشوند ضمناً به این نوع حسابها ، حسابهای سود و زیانی هم میگن مانند حسابهای درآمد و هزینه . 2 - حسابهای دایم : حسابهایی هستند که از ابتدای تاسیس یک واحد تجاری افتتاح شده و عملیات حسابداری سالهای مختلف در آنها انجام شده و مانده آنها از یک سال به سال مالی بعد منتقل میشوند ضمناً به این نوع حسابها ، حسابهای ترازنامه ای هم میگن مثل داراییها ، بدهیها و حساب سرمایه .

داراییها		بدهیها		سرمایه		درآمد و فروش		هزینه و خرید
دایم		دایم		دایم		موقت		موقت
افزایش	کاهش	افزایش	کاهش	افزایش	کاهش	افزایش	کاهش	افزایش	کاهش
بدهکار	بستانکار	بستانکار	بدهکار	بستانکار	بدهکار	بستانکار	بدهکار	بدهکار	بستانکار