در قرون گذشته افراد با استفاده از ستارگان، قطب نما و سایر عوامل طبیعی، موفق به مشخص کردن مکان جغرافیایی خود می شدند.
اما برخی اوقات عوامل طبیعی مانند توده ابرهایی که مقابل ستارگان قرار می گرفتند، انجام این امر را به طور کامل ناممکن می ساختند. ولی امروزه با پیشرفت تکنولوژی و همچنین با توجه به پیچیدگی های جغرافیایی اعم از بافت متراکم شهرها، خیابان ها و.... استفاده از روش های پیشین تا حد زیادی منتفی و بی معنا شده و در چنین شرایطی است که با گسترش فناوری های گوناگون، سامانه های ماهواره ای مدرن و پیشرفته ای که امروزه با نام GPS شناخته شده اند به کمک بشر آمده اند تا هیچ فردی راه خود را گم نکند و همه چیز روی تمام نقاط زمین قابل شناسایی باشد.
GPS که در واقع یک سامانه موقعیت یاب ماهواره ای است مخفف کلمه Systems Positioning Glodal است و از یک شبکه 24 ماهواره ای در مدار زمین تشکیل شده است.
به طور میانگین، 8 ماهواره از 24 ماهواره، در اطراف هر نقطه از کره خاکی که باشید در بالای سر شما گشت می زنند. هرچه گیرنده شما به ماهواره های بیشتری وصل شود، اطلاعات دقیق تری را برای شما محاسبه می کند.
جالب اینجاست که فاصله بین این ماهواره ها و سرعت آنها طوری طراحی شده که هیچ گاه تداخلی در عملکرد ماهواره ها ایجاد نمی شود و ماهواره ها تمام زمین را تحت پوشش خود قرار می دهند.
این ماهواره ها به سفارش وزارت دفاع ایالات متحده ساخته و در مدار زمین قرار داده شده اند. GPS در ابتدا برای مصارف نظامی تهیه شد، ولی از سال 1980 استفاده عمومی آن آزاد شد.
خدمات این مجموعه در هر شرایط آب و هوایی، در هر نقطه از کره زمین و در تمام مدت شبانه روز به صورت رایگان در دسترس عموم قرار دارد.
علاوه بر GPS، دو سامانه کمابیش مشابه دیگر نیز وجود دارد: سامانه گلوناس که دولت شوروی سابق آن را ساخته و اکنون به دست کشور روسیه اداره می شود و سامانه گالیلیو که کشورهای اروپایی، آن را برای وابسته نبودن به سامانه آمریکایی GPS ساخته اند.
در سامانه GPS، اطلاعات مکانی و زمانی از طریق ماهواره ها در هر لحظه به زمین ارسال می شود و گیرنده GPS پس از دریافت امواج رادیویی به محاسبه سرعت، مدت زمان سفر، فاصله تا مقصد، مختصات جغرافیایی (طول و عرض جغرافیایی و ارتفاع از سطح دریا، زمان طلوع و غروب خورشید و ماه (در تقویم نجومی)، تعداد ماهواره ها، زمان محلی و... می پردازد و آن را در اختیار کاربر قرار می دهد.
علاوه بر کاربرد مهم دستگاه های GPS، از این دستگاه می توان برای پیش بینی زلزله، نقشه برداری، کنترل امور مربوط به حمل ونقل و ترافیک، پیش بینی وضع هوا، مین یابی و... استفاده کرد.
به نظر می رسد با استفاده از ابزارهای پیشرفته ای چون GPS می توان در کنترل مصرف سوخت، حل معضل ترافیک، سنجیدن سرعت خودرو ها، ساعات کار رانندگان، زمان شروع و حرکت خودروها، نقاط توقف و زمان آنها، مسیر سفر و... گامی موثر برداشت، همچنین در مواقع لزوم، این دستگاه می تواند به عنوان جعبه سیاه خودرو، مورد استفاده قرار گیرد.
روزنامه مردم سالاری